Toegenomen verhuisstromen

Meer dynamiek

De laatste paar jaar, sinds 2015 wordt er weer duidelijk meer verhuisd in Nederland dan in de eerste helft van het decennium, toen sprake was van een crisis op de woningmarkt. In 2018 is het aantal verhuizingen weer iets afgenomen ten opzichte van 2017, maar nog altijd groter dan in de crisisjaren. Het gaat hier om (hoofden van) huishoudens die een jaar eerder nog op een ander adres woonden.

Verhuizingen binnen de Randstad en uit de Randstad naar overig Nederland

Verreweg de meest verhuizingen vinden plaats over korte afstand, binnen de eigen regio of zelfs gemeente. Een trend die recent waarneembaar is, is dat er meer wordt verhuisd vanuit de Randstad naar overig Nederland. Het gaat in vergelijking met de totale verhuisstromen maar om klein aantallen, maar de stroom is wel toegenomen, zowel in absolute als in relatieve zin. In 2018 verhuisden een kleine 30.000 huishoudens vanuit de Randstad naar overig Nederland. Dit komt neer op 8,6% van alle binnen Nederland verhuisde Randstedelijke huishoudens (inclusief binnengemeentelijke verhuizingen).

Op naar het oosten

De uitdijing van de Randstad betekent meer instroom uit de Randstad in andere delen van Nederland. Kijken we naar het oosten (de provincies Gelderland en Overijssel), dan is duidelijk een stijgende lijn te zien van verhuisde huishoudens uit de Randstad. De andere kant op is de stroom redelijk constant in de tijd. Dit doet vermoeden dat de achtergrond van beide stromen niet hetzelfde zijn.

Verhuizingen tussen de Randstad en de provincies Gelderland en Overijssel (CBS Microdata)

Opmars van dertigplussers

Een blik op de leeftijden van de verhuisden versterkt het beeld dat stromen van en naar de Randstad heel verschillend van aard zijn. In de stroom naar de Randstad zijn vooral jongeren en ‘oudere jongeren’ sterk vertegenwoordigd. De achtergrond moeten we vooral zoeken in redenen van studie of werk. De stroom uit de Randstad bestaat in vergelijking hiermee veel meer uit dertigplussers, hoewel er natuurlijk ook jongeren uit de Randstad in bijvoorbeeld Nijmegen of Enschede gaan studeren. Voor de dertigplussers zal de wooncarrière een belangrijke drijfveer zijn. De toename van de stroom uit de Randstad bestaat ook vooral uit dertigplussers, onder wie ook 45-plussers en zestigplussers. Op de achtergrond speelt de aangetrokken woningmarkt, plus het feit dat in de Randstad zelf sprake is van een nieuwe suburbanisatiegolf vanuit de grote steden.

Verhuisde huishoudens tussen de Randstad en de provincies Gelderland en Overijssel (‘het Oosten’), naar leeftijd hoofd huishouden (CBS Microdata)

Overigens is de instroom uit de Randstad niet in alle regio’s gelijk van samenstelling. Meer hierover is te vinden op de pagina over het profiel van de vestigers per regio.

Invloed van de Randstad per regio

De grootste veranderingen ten oosten van de Randstad zijn te zien in de direct aangrenzende regio’s Rivierenland en Food Valley. Daar is de instroom uit de Randstad zowel in absolute zin als in relatieve zin toegenomen. Deze regio’s kenden toch al relatief veel uitwisseling met aangrenzende delen van de Randstad. In de verder weg gelegen regio’s, zoals Twente, de Achterhoek en landelijk Overijssel, is de toch al niet grote instroom uit de Randstad in relatieve zin nauwelijks toegenomen.

Invloed van de Randstad per gemeente

Ook binnen regio’s verschillen gemeenten van elkaar wat betreft de herkomst van recent verhuisden. In onderstaande figuur worden de aantallen per gemeente zonder verdere duiding weergegeven. Omdat het in sommige gemeenten om kleine aantallen gaat en omdat die van jaar tot jaar kunnen fluctueren, zijn de cijfers hier per drie jaar bij elkaar geteld.

Overig Nederland en het buitenland

In de figuren is ook te zien dat de instroom uit het buitenland recent sterk is toegenomen. Hieronder bevinden zich ook (hoofden van) huishoudens die via een andere gemeente (bijvoorbeeld een gemeente met een AZC) zijn doorverhuisd, maar die een jaar eerder nog niet in Nederland woonden (zie bronnen en methoden voor de definitie van verhuisden). Ook arbeidsmigranten (voor zover ingeschreven) vinden we in deze categorie terug. De vestiging uit het buitenland fluctueert sterk en is bijvoorbeeld in Rivierenland (met name in Tiel en Zaltbommel) recent sterk gestegen. Tevens geven de figuren de stromen van en naar overig Nederland (niet-Randstad) weer. De vestigers uit het buitenland en uit overig Nederland blijven in dit onderzoek verder buiten beschouwing.